Masz wolne sobotnie popołudnie. Możesz pojechać na rower, spotkać się z kolegą albo dokończyć budowę modelu. Wszystkie pomysły są ciekawe, ale czasu wystarczy tylko na jeden. Właśnie wtedy pojawia się ekonomia: sztuka podejmowania decyzji, gdy nasze możliwości mają granice.
Nie tylko pieniądze są ograniczone
Myśląc o ekonomii, często widzimy monety i banknoty. Tymczasem zasobem jest też czas, energia, miejsce w plecaku czy liczba osób w zespole. Gdy wybierasz, na co przeznaczysz zasób, decydujesz jednocześnie, z czego zrezygnujesz.
Ta najlepsza z odrzuconych możliwości to koszt utraconych możliwości. Nie dodajemy do siebie wszystkich rzeczy, których nie zrobiliśmy. Porównujemy wybrany pomysł z tym, który był dla nas kolejną najlepszą opcją.
Wybór w szkolnym sklepiku
Załóżmy, że masz 10 zł. Rozważasz kanapkę albo notes. Jeśli wybierzesz notes, nie kupisz za te same pieniądze kanapki. Czy to dobra decyzja? Zależy od Twoich potrzeb. Gdy jesteś głodny, kanapka może mieć większą wartość. Gdy masz drugie śniadanie, notes może być bardziej przydatny.
Nie istnieje więc jedna dobra odpowiedź dla wszystkich. Ważne, by wiedzieć, dlaczego wybieramy właśnie tak, i rozumieć konsekwencje.
Spróbuj: mapa trzech możliwości
- Wybierz decyzję, którą naprawdę masz przed sobą: wydatek, sposób spędzenia godziny albo zadanie w grupie.
- Zapisz trzy dostępne rozwiązania. Przy każdym dopisz korzyść i jedną rzecz, z której trzeba zrezygnować.
- Ułóż rozwiązania od najbardziej do najmniej atrakcyjnego. Wskaż koszt wyboru pierwszego z nich.
Decyzje można poprawiać
Dobry wybór nie oznacza, że wszystko przewidzisz. Możesz sprawdzić skutek swojej decyzji i następnym razem skorzystać z doświadczenia. Ekonomia pomaga zadawać pytania, zanim zdecydujesz: czego potrzebuję, co mogę zrobić i z czego świadomie rezygnuję?